აქტივობა 2. მოსწავლეებისთვის კარნახის მეშვეობით ქრონოლოგიური სავარჯიშოების ჩაწერა და რომაული და არაბული დათარიღების ჯვარედინი გამოკითხვა

WordSection1">

წინასწარ შევადგინოთ სავარჯიშოები (კარნახი). ეს იქნება ცალკეული ფრაზები ქრონოლოგიური ერთეულებით:

  1. ვახტანგ გორგასალი მოღვაწეობდა მეხუთე საუკუნის მეორე ნახევარში;
  2. ამჟამად ოცდამეერთე საუკუნეა;
  3. საქართველო მეოთხე საუკუნეში გაქრისტიანდა და ა.შ.

გამოვიყვანოთ დაფასთან ერთი მოსწავლე და ვუკარნახოთ პირველი ფრაზა. თუ მან ჩანაწერი გააკეთა არაბული ციფრებით, მეორე მოსწავლეს ვთხოვოთ, დაწეროს იგივე რომაული ციფრებით. მაგალითად: ამჟამად 21-ე საუკუნეა ან ამჟამად XXI საუკუნეა.

ასეთი მიდგომით შევასრულებინოთ ყველა დავალება. სასურველია, ამ აქტივობაში ყველამ მიიღოს მონაწილეობა. ასეთი ვარჯიშით მოსწავლეები თანდათან განამტკიცებენ ცოდნას.

 

შენიშვნა

გარდა იმისა, რომ დასახელებული აქტივობებით მოსწავლე გაერკვევა ისეთ მნიშვნელოვან კატეგორიაში, როგორიცა ქრონოლოგიაა, იგი რაოდენობრივი წიგნიერებისკომპეტენციასაც დაეუფლება.

  

რესურსები

  • დაფა და ცარცი;
  • მასწავლებლის მიერ შედგენილი სავარჯიშო;
  • სახელმძღვანელო.

  

კავშირი სხვა საგნებთან

  1. მათემატიკა;
  2. ქართული ლიტერატურა.

 

რეკომენდაციები მასწავლებლებს

1. პრაქტიკა გვიჩვენებს, რომ ყველა მეხუთეკლასელმა იცის, რა არის საუკუნე და რამდენი წლისაგან შედგება იგი; ნასწავლი აქვთ ათასის ფარგლებში მათემატიკური მოქმედებები და ა.შ. ისტორიის მასწავლებლის ამოცანაა, აუხსნას მათ, რა არის ათასწლეული – რომ იგი ათი საუკუნისაგან შედგება. 

2. გარკვეულ სირთულეს წარმოადგენს ამ ასაკში საუკუნის ჩაწერის კულტურა. ისტორიის მასწავლებელმა ქართული ენის მასწავლებელთან შეთანხმებით უნდა დაადგინოს, რა ვითარებაა ამ მხრივ მოსწავლეებთან. მითუმეტეს, როცა ქართული ენის მეხუთე კლასის სტანდარტი ამას ნამდვილად ითვალისწინებს. კარგი იქნება, თუ ისტორიისა და ქართული ენის მასწავლებლები დროის ერთ მონაკვეთში გაივლიან ამ საკითხს, უფრო მეტიც – ჩაატარებენ ინტეგრირებულ გაკვეთილს.


ორთოგრაფია

მე-5 საუკუნე; მე-5 ს. (ს. ანუ ს წერტილით); მე-5 საუკუნის ; მე-5 ს-ის (ს-ის ანუ ს დეფისით, წერტილის გარეშე) V საუკუნე – რომაული ციფრით ჩაწერისას, ციფრის წინ არაა საჭირო ნაწილაკი „მე” და არც დეფისი. 

მე-5 საუკუნის დასაწყისში; მე-5 საუკუნის შუახანებში; 

მე-5 საუკუნის ბოლოს, მიწურულს; მე-5 საუკუნის პირველ ნახევარში ან მე-5 საუკუნის  I ნახევარში;

მე-5 საუკუნის მეორე ნახევარში, ან მე-5 საუკუნის  II ნახევარში;

მე-5 საუკუნის 10-იან წლებში, 20-იან წლებში და ასე შემდეგ, ყოველ ათწლეულზე შეიძლება ითქვას. მაგრამ, მე - არ იწერება ციფრის წინ, როცა გვაქვს 21-ე საუკუნე, 22-ე, 42-ე, 52-ე და ა.შ.

V-VI სს. მიჯნაზე – უნდა განვუმარტოთ, რომ აქ იგულისხმება დროის მონაკვეთი, როდესაც მთავრდებოდა მეხუთე საუკუნე და იწყებოდა მეექვსე. ეს შეიძლება უფრო კონკრეტულად მოიცავდეს დაახლოებით ათ წელიწადს იქეთ და ათ წელიწადს აქეთ. ან მეტს, ან ნაკლებს. სრულიად მოსალოდნელია, რომ სიტყვა „მიჯნა” არავინ იცოდეს. ისევე, როგორც მისი სინონიმი „სამანი” და კარგი იქნება, თუ მაგალითების მოშველიებით განვუმარტავთ.

3. ქრონოლოგიას როდესაც ვეხებით, კარგად მუშაობს ქრონოლოგიური ღერძის მეთოდი. დაფაზე ვუხაზავთ ან ჰორიზონტალურ ღერძს და ვალაგებთ თარიღებს მარცხნიდან მარჯვნივ, ან ვერტიკალურს და ვალაგებთ თარიღებს ქვემოდან ზემოთ.

დაფაზე ვუხაზავთ ან ჰორიზონტალურ ღერძს, ვალაგებთ თარიღებს მარცხნიდან მარჯვნივ და ვკარნახობთ ცნობილ ისტორიულ ფაქტებს.

მასწავლებელი ქრონოლოგიური სავარჯიშოების შეტანით თავიდან იცილებს ერთ ტიპურ შეცდომას მოსწავლეთა მხრიდან, კერძოდ: მოსწავლეს ამ ასაკში ერთმანეთში ერევა საუკუნე და წელი. ამიტომ მასწავლებელი მთელი წლის განმავლობაში უნდა ეცადოს, არ მოადუნოს ყურადღება და ყოველი ხელსაყრელი შემთხვევა გამოიყენოს ამ საკითხის განსამტკიცებლად.

4. მეექვსე კლასიდან შეიძლება ძველი და ახალი წელთღრიცხვის ცნების შეტანა. აქ უკვე გართულდება დროის ხაზი და დაემსგავსება  მათემატიკურ სისტემას. ავუხსნათ, რომ ქრისტეს დაბადება პირობითად აიღეს, როგორც ახალი სამყაროს  ათვლის წერტილი, თორემ მის დაბადებამდე ქვეყნიერება,  ცხადია, არსებობდა. იყო უძველესი სახელმწიფოები: ეგვიპტე, ბაბილონი, ასურეთი, იუდეა, საბერძნეთი, რომი, კოლხეთი, ქართლი დშენახვა/დახურვაა ა.შ. თითოეულ მათგანს თავისი ადგილი დედამიწაზე და თავისი ისტორია ჰქონდა. როდესაც ისტორიას კარგად შეისწავლით, თავისუფლად შეძლებთ დროის სკალაზე ამ ქვეყნებში მომხდარი ამბების მოთავსებას.

5. ისტორიული დროის განხილვისას, სასურველია, მოსწავლეებს განვუმარტოთ გეოლოგიური დროც.