აქტივობა 1. ახალ მასალაზე დაყრდნობით სქემატური რუკის შედგენა

მაგალითად, როდესაც ვსაუბრობთ სვეტიცხოველზე და მოსწავლეებს ვეუბნებით, რომ იგი მდებარეობს მტკვრისა და არაგვის შესართავთან:

  1. დაფაზე ვხატავთ მტკვარს სათავიდან შესართავამდე;
  2. ჩრდილოეთიდან „ჩამოგვყავს” არაგვი და ვუერთებთ მტკვარს:
  3. ამ ორი მდინარის შეერთების ადგილას ვხატავთ „სვეტიცხოველს”.
  4. ორივე მდინარეს აუცილებლად ვუხატავთ ისრებს დინების მიმართულებით. 
WordSection1">

 

V-VI-1-1

 

დაფაზე კლასის თვალწინ შექმნილ ამ სქემატურ რუკას მოსწავლეები გადაიტანენ რვეულებში, რაც საშუალებას აძლევს მათ, კიდევ ერთხელ გაიმეორონ ახსნილი მასალა. მასწავლებელი კი გაარკვევს, რამდენად გაიაზრა ყოველმა მათგანმა საკითხი და უპასუხებს დასმულ კითხვებს. უმჯობესი იქნება, კითხვის დასმის მსურველ მოსწავლეს მისცეს პასუხის გაცემის საშუალება. ამგვარი აქტივობის განხორციელების შემდეგ მოსწავლემ თავად უნდა შეძლოს მსგავსი ჩანახატების შექმნა. 


შენიშვნა

მოცემული შედეგი გამჭოლია. იგი მთელი სასწავლო წლის განმავლობაში მუშაობს და განსაკუთრებით კარგად ავითარებს სემიოტიკურკომპეტენციას.

 

რესურსები

  • საქართველოს ფიზიკური რუკა; დაფა და ცარცი;  ისტორიული ატლასი; ფურცელი, ფერადი ფანქრები, მაკრატელი, წებო;
  • ევრაზიის ფიზიკური ან პოლიტიკური რუკა; პ. ნაცვლიშვილი- მოგზაურობა „არგოთი”, 1985 წ.
  • კედლის რუკა „საქართველო IV-VI სს.”; დაფა და ცარცი.
  • კედლის რუკები „საქართველო XVს. ბოლოს” და „საქართველო XVIII ს. II ნახევარში”;
  • კედლის რუკა „საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა”; 

 

კავშირი სხვა საგნებთან 

ბუნებისმეტყველება.

 

რეკომენდაციები მასწავლებლებს

რუკის კითხვისა და გამოყენების  შესწავლას დიდი მნიშვნელობა აქვს მოსწავლეთათვის. იგი ხელს უწყობს სივრცითი და გრაფიკული აზროვნების განვითარებას. „ჩვენი საქართველოს” შესწავლის პროცესში მოსწავლეებს მოუწევთ განსხვავებული შინაარსისა თუ მასშტაბის რუკების სხვადასხვა მიზნითგამოყენება. „ჩვენი საქართველოს” სწავლებისას მასწავლებელს ხშირად დასჭირდება თემატური რუკებისგამოყენება – რაც უფრო უხვადაა დასურათებულიმოსწავლის წიგნითემატური რუკებით, მით უფრო მაღალია მოსწავლის ჩართულობა სასწავლო პროცესში და შესაბამისად, მეტი მოლოდინია მაღალი შედეგებისა რამოდენიმე მიმართულებით (იგულისხმება უნარ-ჩვევები).

მაგალითად, ოდესღაც მომხდარი ისტორიული ფაქტების ბოლომდე გასააზრებლად, მოსწავლემ აუცილებლად უნდა დაინახოს იგი იმ კონკრეტულ გეოგრაფიულ გარემოში, რომელშიც ეს ფაქტი მოხდა.

თემატური რუკა სისტემატურად უნდა იკითხებოდეს საგაკვეთილო პროცესში მასწავლებლის დახმარებით. მასწავლებელმა უნდა მოიფიქროს და შეადგინოს ისეთი აქტივობები, რომლებიც ამ ასაკის მოსწავლისათვის გასაგები და დასაძლევი იქნება. დროთა განმავლობაში, როდესაც მოსწავლე დაძლევს მარტივ დავალებებს და გაუვარჯიშდება ხედვა/ორიენტაცია რუკაზე, შესაძლებელი გახდება უფრო რთული დავალებების მიცემა.

მასწავლებელმა უნდა გაითვალისწინოს ის გარემოება, რომ მეხუთე კლასში მოსწავლეები ეს-ესაა იწყებენ რუკის შესწავლას. მათი ხედვა ეფუძნება წინა კლასებში ბუნების გაკვეთილებიდან მიღებულცოდნას. თუ სახელმძღვანელოში არაა შესაბამისი თემატური რუკა, მასწავლებელს შეუძლია სხვადასხვა ხერხი გამოიყენოს.

 

როგორ ვიმუშაოთ კონტურულ რუკებზე

1. დავალებების შესასრულებლად უნდა გამოიყენოთ სასწავლო ატლასი (ან გეოგრაფიული, ან ისტორიული – თემის მიხედვით). ასევე შეიძლება კედლის რუკებისგამოყენება (აქაც  თემის შესაბამისად);

2. სასურველია, რუკაზე მუშაობისას, ყოველთვის დაიცვათ მოცემული დავალებების თანამიმდევრობა;

3. წარწერები დასახლებულ პუნქტებსა და სხვა ობიექტებზე დაიტანეთ „უბრალო” ფანქრით, რათა შეცდომის შემთხვევაში შესაძლებელი იყოს მათი წაშლა და გასწორება;

4. სამუშაოს ბოლოს რუკები გააფერადეთ ყველანაირი ტექსტური ინფორმაციის (წარწერების) დატანის შემდეგ;

5. იმუშავეთ ფერადი ფანქრებით, არ გამოიყენოთ პასტელები და ფლომასტერები;

6. გააფერადეთ ფერადი ფანქრებით მკრთალად, რათა არ დაიკარგოს დატანილი წარწერები;

7. კონტურულ რუკაზე მუშაობისას შეგხვდებათ შემდეგი ძირითადი პირობითი ნიშნები:

ზოგადგეოგრაფიულ რუკაზე: 

 პირობითი ნიშნები ზოგადგეოგრაფიულ რუკაზე

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8. იმისათვის, რომ შევამოწმოთ, თუ რამდენად სწორად წარმოუდგენია მოსწავლეს საქართველოს მდებარეობა მსოფლიო რუკაზე, კარგი იქნება, თუ არგონავტების მოგზაურობიდან დავიწყებთ და დღევანდელობამდე მოვალთ. ამისათვის დაგვჭირდება კედლის რუკა, სადაც ჩანს ხმელთაშუა ზღვა, შავი ზღვა და საქართველო. (ევროპის ფიზიკური ან პოლიტიკური რუკა, უმჯობესია ევრაზიის რუკა).

9. გეოგრაფიული რუკებისაგან განსხვავებით, ისტორიულ რუკებს სპეციფიური პირობითი ნიშნები აქვს. სასურველია, მასწავლებელმა ამ საკითხს თავიდანვე დაუთმოს სპეციალურად გამოყოფილი დრო და ბავშვებთან ერთად განიხილოს იგი. (იხ.ინსტრუქცია – „როგორ ვიმუშაოთ კონტურულ რუკაზე”).

10. პერიოდულად, თემების განხილვასთან ერთად, კარგი იქნება, თუ შევამოწმებთ, რამდენად სწორად კითხულობს მოსწავლე ისტორიულ რუკას, კერძოდ: შეუძლია თუ არა საზღვრების მიხედვით იმსჯელოს ტერიტორიულ ცვლილებებზე. ამისათვის დაგვჭირდება ორი სხვადასხვა ეპოქის ამსახველი კედლის რუკის შედარება წინასწარ მომზადებული აქტივობის მიხედვით.

11. ერთი შეხედვით, ამ ასაკის მოსწავლეთათავის კოორდინატებზე მუშაობა ძნელი უნდა იყოს, მაგრამ მასწავლებელს შეუძლია ადვილი და სახალისო ხერხების მოშველიებით, მიაჩვიოს ისინი კოორდინატებისგამოყენებას. გთავაზობთ ყველაზე მარტივ ხერხს: ამისათვის დაგვჭირდება კედლის რუკა „საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა”, სადაც ყოველი რაიონი განსხვავებული ფერითაა დატანილი და მათი აღქმა  ადვილია.