აქტივობა 2. ტექსტზე მუშაობა

შედეგი

გეო.VII.9. მოსწავლეს შეუძლია აღწეროს ბუნებრივი ზონალობის გამომწვევი მიზეზები

 

ინდიკატორები

  • რუკის მეშვეობით კომპლექსურად ახასიათებს ბუნებრივ ზონებს;
  • ახასიათებს ვერტიკალურ ზონალობას კავკასიონის მაგალითზე;
  • ფოტოსურათის ან რუკის გამოყენებით აღწერს სხვადასხვა ტერიტორიისთვის დამახასიათებელ ზონებს (მაგ., ტროპიკული ტყეები, უდაბნო, სტეპი და სხვა) და აკავშირებს მას ამ ქვეყნის (რეგიონის) სამეურნეო საქმიანობასთან;
  • მსჯელობს ბუნებრივი ზონების ათვისებაზე.

 

რესურსები

  • კლიმატური სარტყლებისა და ბუნებრივი ზონების გავრცელების არეალების რუკები;
  • დოკუმენტური ფილმი: მსოფლიოს 7 საოცრება.

 

რეკომენდაციები მასწავლებლებისთვის

სასურველია დოკუმენტური ფილმების ჩვენება მოგზაურებზე, ქვეყნებზე, სტიქიურ მოვლენებზე, ერების ადათ-წესებზე და ა.შ. ვიზუალურად ნანახი და შემდეგ შთაბეჭდილებების გაზიარებით მიღებული ინფორმაცია მოსწავლეებს უფრო ადვილად ამახსოვრდებათ.

 

აქტივობის აღწერა

კლასი იყოფა ჯგუფებად. მასწავლებელი მათ აძლევს ტექსტს – კლიმატური სარტყლები/ბუნებრივი ზონები და დავალებებს:

  1. წარმოადგინონ ტექსტში არსებული ინფორმაცია საპრეზენტაციოდ სქემის სახით;
  2. ახსნან ბუნებრივი ზონების გავრცელების კანონზომიერებები (რა განაპირობებს კონკრეტული ბუნერივი ზონის გავრცელებას კონკრეტულ კლიმატურ სარტყელში).

 

მაგალითი:

სქემა 1

ტექსტი: კლიმატური სარტყლები/ბუნებრივი ზონები:

  1. არქტიკული და ანტარქტიკული კლიმატური სარტყელი : ბუნებრივი ზონა –არქტიკული უდაბნოების ზონა;
  2. სუბარქტიკული კლიმატური სარტყელი: ბუნებრივი ზონა– ტუნდრა და ტყეტუნდრა;
  3. ზომიერი კლიმატური სარტყელი: ბუნებრივი ზონა –ტაიგა, შერეული, ფართოფოთლოვანი ტყეები, ტყესტეპი, სტეპი , ნახევარუდაბნოები, უდაბნოები, სიმაღლებრივი სარტყლები, ცვალებადტენიანი ტყეები;
  4. სუბტროპიკული კლიმატური სარტყელი: ბუნებრივი ზონა – ხეშეშფოთლოვანი ხმელთაშუაზღვისპირული, ცვალებადტენიანი (მუსონური) ტყეები, ფართოფოთლოვანი და წიწვოვანი მარადმწვანე ტყეები, ნახევარუდაბნოები, უდაბნოები;
  5. ტროპიკული და სუბეკვატორული კლიმატური სარტყელი: ბუნებრივი ზონა – სავანები და ნათელი ტყეები, უდაბნოები და ნახევარუდაბნოები;
  6. ეკვატორული კლიმატური სარტყელი: ბუნებრივი ზონა –ნოტიო ეკვატორული ტყეები.

შენიშვნა: ბუნებრივი ზონა – ვრცელი ტერიტორია, რომლისთვისაც დამახასიათებელია მზის სითბოსა და სინათლის, ტენიანობის, ნიადაგის, მცენარეთა და ცხოველთა სამყაროს ერთგვაროვნება; ბუნებრივ ზონებს არა აქვს მკვეთრად გამოხატული საზღვრები. მათი უმრავლესობა განედური მიმართულებითაა გადაჭიმული.

  • მთიანი რეგიონებისათვის დამახასიათებელია ვერტიკალური ზონალობა.
  • ყველაზე დიდი ბუნებრივი ზონა არის ტაიგა, ყველაზე პატარა– ეკვატორული ტყეების ზონა.
  • სტეპების ბუნებრივ ზონას უწოდებენ “პურის ბეღელს”.
  • სტეპებს ჩრდილოეთ ამერიკაში ეძახიან “პრერიებს”, სამხრეთ ამერიკაში _ “პამპასებს”.
  • ეკვატორულ ტყეებს რამდენიმე სახელი აქვს: აზიაში მათ ეძახიან “ჯუნგლებს”, სამხრეთ ამერიკაში –”ჰილეას” და “სელვას”; საქართველოშიც გვაქვს მსგავსი ტიპის მრავალიარუსიანი ტყეები – კოლხეთის დაბლობზე, მათ კოლხური “ჰემიჰილეები” ეწოდება.